Tayvan, haziranda ada çevresinde 55 Çin sahil güvenlik ve araştırma gemisi tespit etti. Aylık artış yüzde 83’e ulaşırken Taipei, Pekin’in Pasifik’teki ikmal yollarını kesmeye dönük bir senaryoyu prova ettiğinden endişe ediyor.
Tayvan çevresindeki Çin hükümet gemilerinin faaliyetleri haziran ayında belirgin biçimde arttı. Tayvan Sahil Güvenlik Teşkilatı, sahil güvenlik ve araştırma gemilerini kapsayan toplam 55 tespit yaptığını açıkladı.
Mayıs ayında 30 olan sayı bir ayda yüzde 83 arttı. Haziran 2025’te kaydedilen 25 tespitle karşılaştırıldığında yıllık artış yüzde 120’ye ulaştı.
Veriler, Tayvan’ın Çin kıyılarına yakın kontrolündeki adaların çevresinde görülen gemileri kapsamıyor. Bu nedenle Tayvan ana adasının doğusu ve Pasifik kıyısındaki hareketlilik ayrı bir güvenlik riski olarak değerlendiriliyor.
55 gemi tespit edildi
Çin ordusu Tayvan çevresinde neredeyse her gün uçak ve savaş gemileriyle faaliyet gösteriyor. Pekin son dönemde sahil güvenlik ve araştırma gemilerinin kullanımını da artırdı.
Taipei yönetimi, askeri olmayan gemilerle yürütülen faaliyetlerin Çin’in Tayvan üzerindeki egemenlik iddiasına hukuki zemin oluşturmayı amaçladığını savunuyor. Tayvanlı yetkililer bu yöntemi “hukuk savaşı” olarak tanımlıyor.
Sahil güvenlik gemilerinin kullanılması, askeri bir çatışma eşiği oluşmadan deniz trafiği üzerinde baskı kurulmasına imkân veriyor. Pekin böylece ticari gemilerin hareketlerini izleyebilirken Tayvan’ın sınırlı sayıdaki devriye gemilerini de uzun süre sahada tutmaya zorluyor.
Eski savaş gemileri devrede
Tayvanlı yetkililere göre Çin Sahil Güvenliği envanterindeki bazı gemiler, daha önce donanmada görev yapan muhriplerden dönüştürüldü. Gemiler sahil güvenlik renklerine boyansa da askeri sınıftaki boyutlarını ve dayanıklılıklarını koruyor.
Büyük gövdeli gemilerin uzun süre açık denizde kalabilmesi, Tayvan’ın daha küçük sahil güvenlik filosu üzerindeki baskıyı artırıyor. Çin gemileri çoğu zaman ikili gruplar halinde Tayvan’ın Pasifik kıyısındaki ekonomik sularının hemen dışında faaliyet gösteriyor.
Taipei, gemilerin dönüşümlü biçimde bölgede tutulmasının geçici bir tatbikattan çok kalıcı deniz varlığı oluşturma girişimine dönüştüğünü düşünüyor.
Ticari gemilere baskı kuruldu
Çin sahil güvenlik gemileri bölgede seyreden bazı ticari gemilere liman giriş ve çıkış bilgilerini sordu. Tayvanlı yetkililer, herhangi bir ticari geminin rota değiştirmediğini bildirdi.
Tayvan Sahil Güvenliği ise gemilere normal seyrini sürdürmeleri ve Çin’den gelen müdahaleleri dikkate almamaları yönünde çağrı yaptı. Gerekli görülmesi halinde Tayvan gemilerinin ticari deniz trafiğine eşlik edeceği açıklandı.
Denetim, sorgulama veya gemiye çıkma taleplerinin yaygınlaşması, bölgedeki taşımacılık şirketlerinin risk değerlendirmelerini değiştirebilir. Uzun süreli gerilim navlun, sigorta ve teslimat süreleri üzerinde baskı oluşturabilir.
Pasifik ikmal hattı hedefte
Tayvanlı güvenlik yetkilileri, artan hareketliliğin savaş döneminde adanın Pasifik üzerinden ulaşabileceği dış yardım ve ikmal yollarını kesmeye yönelik bir prova olabileceğini değerlendiriyor.
Tayvan’ın batı kıyısı Çin ana karasına bakarken doğu kıyısı açık Pasifik’e açılıyor. Taipei, olası bir abluka sırasında ABD ve diğer ortaklardan gelecek enerji, gıda, askeri malzeme ve ticari sevkiyatların bu rota üzerinden ulaşmasını bekliyor.
Çin gemilerinin doğu kıyısındaki varlığını artırması, yalnızca Tayvan Boğazı’nın değil Pasifik’e açılan güzergâhların da kontrol altına alınabileceği endişesini büyütüyor.
Tayvan çevresindeki deniz trafiğinde yaşanabilecek kesinti, ada ekonomisinin yanında küresel teknoloji ve elektronik tedarik zincirlerini de etkileyebilir.
Tayvan canlı tatbikata hazırlanıyor
Tayvan Sahil Güvenliği, Çin’in kademeli biçimde deniz ablukası uyguladığı senaryolar üzerinde çalışıyor. Planlar masa başı çalışmaların yanında canlı tatbikatlarla da test edilecek.
Senaryoya göre Çin önce ticari gemilerden bildirim isteyecek, ardından denetim, gemiye çıkma, arama ve el koyma uygulamalarına geçecek. Tayvan ordusu ile sahil güvenliği bu aşamada ortak müdahale başlatacak.
Yetkililer, abluka seviyesine ulaşan bir girişimin fiilen yarı savaş hali anlamına geleceğini belirtiyor. Donanma ve sahil güvenliği, Tayvan’ın deniz ikmal yollarını birlikte korumayı planlıyor.
Tatbikatlarda ticari gemilerin güvenli koridorlardan geçirilmesi, sahil güvenlik unsurlarının takviyesi ve donanmanın devreye girme süresi ölçülecek.
Batı başkentleri alarmda
ABD, İngiltere, Fransa ve Almanya daha önce Çin Sahil Güvenliğinin Tayvan’ın doğusundaki faaliyetlerinden endişe duyduklarını açıklamıştı.
Batılı ülkeler, gemilere yönelik sorgulama ve denetim girişimlerinin uluslararası denizcilik kurallarını zayıflatabileceği görüşünde. Çin ise Tayvan’ın kendi topraklarının parçası olduğunu ve bölgedeki faaliyetlerinin egemenlik hakları kapsamında bulunduğunu savunuyor.
Tayvan yönetimi Pekin’in ada ve çevresindeki sularda yargı yetkisine sahip olmadığını belirtiyor. Çin Savunma Bakanlığı ile Tayvan İşleri Ofisi, son veriler hakkında ilk aşamada açıklama yapmadı.
Önümüzdeki dönemde Çin gemilerinin Tayvan’ın doğu kıyısında ne kadar süre kaldığı, ticari gemilere yönelik yeni denetim talepleri ve Tayvan’ın canlı tatbikat takvimi yakından izlenecek.
